จากหลักการทรงงานสู่การปฏิบัติและผลสัมฤทธิ์แห่งการพัฒนา (2)

โครงการพื้นที่ต้นแบบบูรณาการแก้ไขปัญหาพัฒนาพื้นที่ตำบลแก่นมะกรูด อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี

          จากชาวกะเหรี่ยงที่ย้ายถิ่นฐานหนีภัยสงครามจากประเทศพม่าเดินทางเข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารในราชอาณาจักรไทยตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 2  ในพื้นที่หมู่บ้านอีมาดอีทราย หมู่บ้านใหม่คลองอังวะ หมู่บ้านใต้ และหมู่บ้านคลองเสลา ในตำบลแก่นมะกรูด อ.บ้านไร่ จ.อุทัยธานี โดยชาวกะเหรี่ยงดํารงชีวิตด้วยการปลูกข้าวไร่ เก็บของป่า และล่าสัตว์ ซึ่งทางรัฐได้ให้การช่วยเหลือโดยการจัดสรรพื้นที่ให้ชาวบ้านได้อยู่อาศัยและอาศัยน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ดีน้อยอันเนื่องมาจากพระราชดําริเพื่อใช้ในการอุปโภคบริโภค แต่เมื่อชุมชนขยายตัวขึ้น ความเจริญถูกเผยแพร่เข้ามาสู่หมู่บ้าน ทำให้ชาวบ้านเปลี่ยนวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมสู่อาชีพเกษตรกรรมเชิงเดี่ยว เช่น ทําไร่ข้าว พริก ข้าวโพด มันสําปะหลัง มะละกอ และการปลูกผักตามฤดูกาล โดยการพึ่งพาธรรมชาติเป็นหลัก ซึ่งเป็นการขาดความรู้ในการทําการเกษตรที่ถูกวิธี อีกทั้งยังประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและการเกษตรช่วงในฤดูแล้ง เนื่องจากฝายที่มีอยู่ส่วนใหญ่เป็นฝายภูมิปัญญาท้องถิ่น ใช้ประโยชน์ได้ไม่เต็มที่

         การพึ่งพาการปลูกพืชเชิงเดี่ยวที่อาศัยการสนับสนุนจากนายทุน ตั้งแต่ในเรื่องระบบการผลิตตั้งแต่เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ยเคมี ยาฆ่าแมลง ชาวบ้านจึงขยายพื้นที่เพาะปลูกเพิ่มเติมและต้องใช้รถไถเป็นเครื่องมือในการเพาะปลูกด้วยความหวังจะมีรายได้มากขึ้น หากแต่การไถหน้าดินเป็นปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้คุณภาพของดินมีความเสื่อมสภาพ จนต้องพึ่งพาการใช้ปุ๋ยเคมีเพิ่มมากขึ้น สู่การเกิดวงจรการกู้เงินนอกระบบจากนายทุนเพื่อซื้อปัจจัยการผลิตและการแสวงหาเครื่องทุ่นแรงต่างๆ  จนนำไปสู่การสร้างปัญหาหนี้สินสะสมจนชาวบ้านส่วนใหญ่มีฐานะยากจนและพึ่งพาตนเองได้น้อยลงเรื่อยๆ

         คณะทํางานโครงการพื้นที่ต้นแบบบูรณาการแก้ไขปัญหาและพัฒนาพื้นที่ ตําบลแก่นมะกรูด อําเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี ตามแนวพระราชดําริ และคณะกรรมการสถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมปิดทองหลังพระฯ ได้เริ่มต้นโครงการพัฒนาและแก้ไขปัญหาดังกล่าว ด้วยการสํารวจและ “ศึกษาข้อมูลอย่างเป็นระบบ” ทั้งข้อมูลกายภาพพื้นฐานของพื้นที่ ข้อมูลเศรษฐกิจสังคม และข้อมูล “ภูมิสังคม” เช่น การสํารวจแนวเขตที่ดินที่ราษฎรทำการใช้ประโยชน์ เพื่อตรวจสอบข้อเท็จจริงในการนำไปวิเคราะห์และวางแผนเชื่อมโยงมิติการพัฒนาด้านอื่นๆ การลงพื้นที่เพื่อสํารวจแหล่งต้นน้ำและปรับปรุงระบบน้ำที่มีอยู่ให้ใช้ได้เต็มประสิทธิภาพ รวมไปถึงการลงพื้นที่เพื่อสํารวจด้านการเกษตรกรรมเพื่อการวางแผนการเพาะปลูกพืชให้สอดคล้องและเหมาะสมกับสภาพท้องถิ่นและฤดูกาล  การเข้าสํารวจพื้นที่ป่าเพื่อการแสดงแผนที่ขอบเขตพื้นที่ป่าไม้ บริเวณใช้ประโยชน์ พื้นที่อนุรักษ์ บริเวณป่าใช้สอยและป่าเสื่อมโทรม เพื่อจะได้น้อมนําแนวพระราชดําริมาใช้เป็นกรอบแนวทางการดําเนินงานปลูกป่าตามแนวพระราชดำริ ด้วยการสร้าง “การมีส่วนร่วม” ขึ้น  โดยนําผลการสํารวจข้อมูลมาอธิบายให้ชาวบ้าน จัดลําดับความสําคัญของปัญหา และพิจารณาแผนงานการพัฒนาร่วมกับหน่วยงานราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคเอกชน จากนั้นจึงจัดทําเป็นแผนพัฒนาชนบทเชิงพื้นที่ตามแนวพระราชดําริต่อไป

           เมื่อชาวบ้านมีความเข้าใจและพร้อมที่จะลงมือพัฒนาด้วยตนเอง จึงเริ่มต้นด้วยการพัฒนาโครงสร้างในระบบส่งน้ำด้วยการซ่อมแซมอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ดีน้อย อันเนื่องมาจากพระราชดําริ และระบบท่อส่งน้ำที่ชํารุดเสียหายจากการใช้งานให้กลับอยู่ในสภาพเดิม  รวมทั้งการก่อสร้างฝายน้ำเพื่อการเกษตรและฝายน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค พร้อมทั้งต่อท่อส่งน้ำและปรับปรุงระบบกักเก็บน้ำที่มีอยู่เดิมและส่งเสริมการปลูกหญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์  ขั้นต่อมาคือการพัฒนาด้านการเกษตรและส่งเสริมอาชีพโดยปรับเปลี่ยนจากการปลูกพืชเชิงเดี่ยวเป็นเกษตรผสมผสาน ซึ่งที่ผ่านมาได้มีการทดลองและพบว่าพื้นที่จังหวัดอุทัยธานีมีความเหมาะสมที่จะปลูกพืชเมืองหนาวที่ให้ผลผลิตดีและราคาสูงคือ สตรอว์เบอร์รีและอโวคาโด  ซึ่งเป็น คําตอบของการใช้พื้นที่น้อยให้เกิดประโยชน์มากที่สุด

          ผลการดำเนินงานจากความพยายามของทุกภาคีเครือข่ายและความร่วมมือของชาวกะเหรี่ยงในพื้นที่ที่ได้น้อมนำแนวพระราชดำริและหลักการทรงงานของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมาประยุกต์ใช้อย่างเหมาะสมเพื่อแก้ไขในทุกมิติของปัญหา ได้ผลิดอกออกผลเป็นรูปธรรมที่ชัดเจนผ่านคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของชาวบ้าน ระบบชลประทานที่เคยขาดแคลนก็กลับมีพอเพียงตลอดทั้งปี หนี้สินที่เคยพอกพูนก็ลดน้อยลงด้วยหลักเศรษฐกิจพอเพียง ชีวิตในผืนป่าห้วยขาแข้งของชาวบ้านได้หวนคืนสู่ความสงบร่มเย็นเหมือนครั้งอดีตที่ผ่านมา



 

 

 

 

 

 

ขอขอบคุณ ห้องสมุดมั่นพัฒนา

ดูข้อมูลเพิ่มเติม       

                มูลนิธิปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ

                หนังสือ หลักการทรงงานในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

ขอขอบคุณภาพประกอบจากแฟนเพจ  แก่นมะกรูด บ้านไร่ อุทัยธานี Kaen Makrut Ban Rai Uthai Thani

ใส่ความเห็น

© Copyright 2017 Welovethaiking.com , all rights reserved